<< wróć

Niedzielne Archi Prelekcje - wykład Marka Karzyńskiego, z Biura Planowania Przestrzennego

Archi Prelekcje - wykład dr hab. Michała Pszczółkowskiego

Otwarcie sobotnich Archi Prelekcji - Wiceprezydent Miasta Gdyni Katarzyna Gruszecka-Spychała

Prelekcja dr hab. inż. arch. Kazimierza Butelskiego

12.09.18
Relacja z Archi Prelekcji VIII Weekendu Architektury w Gdyni

WEEKEND ARCHITEKTURY – RELACJA Z ARCHI PRELEKCJI

Gdyńskie Weekendy Architektury to szereg zorganizowanych wydarzeń odbywających się nie tylko w sobotę i niedzielę, ale także w czwartek i piątek. 4-dniowy program zakłada różnorodne formy dotknięcia zagadnień architektury i urbanistyki, sztuki czy historii. Jedną z nich są prelekcje, czyli wykłady wybitnych osób związanych z tematyką Weekendu. Gdyńskie prelekcje to jednak poza możliwością wysłuchania znakomitych prezentacji także okazja do czynnego uczestnictwa poprzez zadawanie pytań czy udział w debatach.

Tegoroczne prelekcje odbywały się w Gdyńskim Centrum Filmowym w piątek i niedzielę oraz w nowo otwartym Konsulacie Kultury – w sobotę. Dodatkowym wydarzeniem była debata w kooperacji z Biennale Traffic Design. To właśnie „kooperacja” stała się hasłem przewodnim VIII Weekendu Architektury. Motyw ten uwzględniano podczas każdego z wystąpień.

Na piątkowych prelekcjach „Archi Kooperacja/Życie między budynkami” gościliśmy Kazimierza Butelskiego, który zaprezentował chilijski model rozwiązania problemu niedoboru tkanki mieszkaniowej i przekształceń terenów slumsów oparty o współpracę różnych zaangażowanych podmiotów. Z Chile przenieśliśmy się następnie na polskie realia, które to pod hasłem „Pokora-szczerość-odpowiedzialność” zaprezentował Marcin Kościuch z Ultra Architects. Punkt widzenia pracowni architektonicznej pokazał, jakim wymagającym zadaniem jest stworzenie koncepcji dla klienta z poszanowaniem jego założeń. Przykładowe realizacje pracowni Ultra Architects dowiodły, że należy zastanowić się, jak bardzo architektura ma ingerować w życie mieszkańców, co ma odzwierciedlenie nie tylko w skali jednego budynku, ale także całego miasta - życia między budynkami. Trzecim prelegentem był Grzegorz Piątek (fundacja Centrum Architektury), który w swoim wystąpieniu „Jak Warszawa odkryła, że ma przestrzeń publiczną” dotknął zarówno problematyki samego definiowania przestrzeni publicznej jak i jej tematyzacji. Zwrócono uwagę na fakt, że projekty, w tym także przestrzeni publicznych, nie są nigdy procesem skończonym. Wszelkie realizacje ewoluują, ponieważ to ich użytkownicy w kolejnych etapach kreują ich prawdziwy charakter, a niekiedy funkcje i potencjał przestrzeni są ważniejsze niż ich wygląd. W gronie znakomitych osób, które prezentowały publiczności swoje projekty czy zagadnienia, w których się specjalizują, znalazła się Maria Piradoff-Link – osoba związana z gdyńskim budynkiem Bankowca. W przypadku Bankowca – modernistycznej realizacji Stanisława Ziołowskiego – życie między budynkami toczy się na podwórzu Stało się ono punktem skupiającym mieszkańców, miejscem  popularnych w skali miasta wydarzeń, dzięki któremu utrzymują się relacje sąsiedzkie.  Kooperacja w tym przypadku zachodzi nie tylko wśród mieszkańców, ale także między nimi a władzami miasta. Hasło współpracy i współuczestnictwa wybrzmiało także w przedstawieniu Michała Stangela (Politechnika Śląska). Na przykładach z Rudy Śląskiej, Rybnika czy Warszawa zostały ukazane metody angażowania społeczności lokalnej w proces projektowania oraz oswajania do zmian, przekonywania, że warto zmienić przestrzeń, którą użytkujemy. Ostatnią prezentację wygłosił zespół w składzie Radosław Czerniejewski, Maciej Jacaszek, Mateusz Gzowski na temat Drogi Królewskiej w Gdańsku i koncepcji jej przekształceń. Kooperacja w tym przypadku polegała na wspólnej pracy biur projektowych, specjalistów z różnych dziedzin, podmiotów prywatnych i publicznych. Podczas piątkowych spotkań wyróżniona została rola kooperacji (współpracy, dialogu, wsparcia) w trakcie realizacji danego projektu od etapu koncepcji po użytkowanie.  

Sobotnie wydarzenia Weekendu Architektury miały szczególne znaczenie dla społeczności miasta, ze względu na odbywające się wykłady w nowo otwartym Konsulacie Kultury (dawnym budynku Domu Marynarza Szwedzkiego). Ponadto Archi prelekcje w tym dniu otworzyła Katarzyna Gruszecka-Spychała Wiceprezydent Miasta Gdyni, nawiązując m.in. do historii obiektu oraz genezy jego rewitalizacji, w tym powstania, w tym miejscu miejskiej Konsulatu Kultury. 

Wśród prelegentów znaleźli się Hubert Bilewicz, Michał Pszczółkowski, Weronika Szerle, Anna Orchowska-Smolińska czy Grzegorz Mika. Hasłem przewodnim sobotnich dyskusji był modernizm w kontekście kooperacji. Archi Prelekcje zatytułowane „Modernizm a kontekst miejsca/Archi Kooperacje w II RP” zwracały uwagę na rolę wybitnych kobiet w architekturze modernizmu (Hubert Bilewicz), związki między młodym miastem Gdynia a średniowiecznym Toruniem (Michał Pszczółkowski), charakterystyczne pod względem funkcji i formy gdyńskie realizacje okresu modernizmu Stanisława Płoskiego, czyli budynek PolskaROB i Dom Marynarza Szwedzkiego (Weronika Szerle). Kontekst międzynarodowy przedstawiono nie tylko w postaci budynku obecnego Konsulatu Kultury, ale także podczas prelekcji Anny Orchowskiej-Smolińskiej i Weroniki Szerle porównującej tkankę urbanistyczną i szukającej podobieństw w architekturze dwóch „białych miast” – Gdyni i Tel Awiwu. Ostatnie przemówienie Grzegorza Miki dotyczyło różnorodnych form współpracy w realizacji budownictwa mieszkaniowego okresu międzywojnia na konkretnych przykładach z Warszawy czy Gdyni, a cała prezentacja została poprzedzona szczegółowym przedstawieniem wszelkich ustaw i rozporządzeń związanych z mieszkalnictwem w dwudziestoleciu międzywojennym. Drugi dzień prelekcji zwracał więc szczególną uwagę na okres modernizmu i występujące w tych latach formy współpracy, dzięki których powstało wiele charakterystycznych i znaczących dla społeczeństwa realizacji nie tylko w Gdyni.

Ostatni dzień Weekendu Architektury miał szczególne znaczenie dla Gdyni ze względu na główną tematykę prelekcji, które podzielono na dwa bloki „Architektura w kooperacji – jak to działa w Gdyni?” oraz „Mistrzowie architektury – nowe idee, wielkie projekty”. W niedzielę gościliśmy Marka Karzyńskiego (dyrektora Biura Planowania Przestrzennego Gdyni), który przedstawił projekty o dużym znaczeniu dla rozwoju przestrzennego miasta takie jak Śródmieście Morskie (Molo Południowe - Forum Kultury – Nowa Marina, Jana z Kolna – Nowa Węglowa) czy przekształcenie kompleksu Banku Polskiego, uwzględniając rolę współpracy między miastem a inwestorami prywatnymi. Na temat gdyńskich projektów przemawiał także zespół biura Arch Deco, które to biuro jest twórcą koncepcji zagospodarowania Parku Centralnego, a kooperacja w tym przypadku polegała między innymi na wymianie wiedzy i doświadczeń między specjalistami różnych dziedzin. Także prezentacje Macieja Nagórskiego (NANU Architekci) i Moniki Arczyńskiej (A2P2) dotyczyły idei przekształceń tkanki Gdyni i włączania w cały proces pozostałych interesariuszy projektu (kreowanie przestrzeni dla pieszych ulicy Abrahama i Starowiejskiej, partycypacja na Witominie, budowa Domu Pilotów). Z kolei podczas wystąpienia Pauliny Kisiel z Centrum Designu w szczególności wybrzmiewała kooperacja projektant-klient, która przynosi nie tylko korzyści w postaci samej architektury, ale także pomaga osiągnąć zamierzone cele  na przykładzie przekształceń dwóch lokali gastronomicznych przy ulicy Starowiejskiej i ulicy Świętojańskiej. Michał Stangel, który po raz drugi w trakcie Weekendu Architektury miał przyjemność dokonania prezentacji, przedstawił najważniejsze wielkie projekty urbanistyczne w Polsce XXI w. z zakresu rewitalizacji, przekształceń przestrzeni publicznych czy realizacji wielkich zespołów głównie mieszkaniowych, które wymagały kooperacji na każdym etapie. Ostatnimi prelegentami VIII Weekendu Architektury byli Cezary Bednarski (Studio Bednarski Ltd) i Bolesław Stelmach (Stelmach i Partnerzy BA), których profesjonalne, niestandardowe przemówienia zwieńczyły tegoroczną edycję wydarzenia. Cezary Bednarski zwrócił szczególną uwagę na fakt, że nowatorski pomysł składa się zarówno z wiedzy jak i informacji, a to, czy pomysł cechować się będzie kreatywnością i innowacją zależy nie od wykonywanego zawodu, a od samej jednostki. W ostatnim wystąpieniu (Bolesława Stelmacha) w szczególny sposób wybrzmiała rola architekta we współczesnych realiach i konieczność kreowania przez niego architektury mądrej, trzymając się artystycznej wizji. Niedzielne prelekcje ukazały więc modele kooperacji w gdyńskich współczesnych realizacjach i konieczność czerpania ze współpracy przy wielkich, nowatorskich projektach architektonicznych i urbanistycznych.

Hasło „Kooperacja” wybrzmiewało w wystąpieniach wszystkich prelegentów VIII Weekendu Architektury a sama idea współpracy w zakresie architektury i urbanistyki dzięki wystąpieniom i dyskusjom zapewne zyskała nowy wymiar. Kooperacja w architekturze jest konieczna nie tylko jako forma współpracy między różnymi interesariuszami projektu jak mieszkańcy, włodarze czy przedsiębiorcy, mająca na celu wymianę doświadczeń i wiedzy, dzięki której wykreowany zostaje projekt nowatorski, mądry, użyteczny. Kooperacja jest procesem zachodzącym także między samymi budynkami, którą należy uwzględniać przy wypełnianiu tkanki miejskiej, by tworzyć zabudowę, przestrzeń wkomponowaną a nie rywalizującą ze sobą, która to następnie wpływa na relacje międzyludzkie i życie między budynkami. Prawidłowa kooperacja wymaga zaangażowania wszystkich stron, ale także odpowiedniej wiedzy osiągniętej między innymi w procesie edukacji twórczej, a sama edukacja niejednokrotnie zostawała podkreślana w trakcie prelekcji VIII Weekendu Architektury w Gdyni.

opracowanie relacji Karolina Szymańska/Agencja Rozwoju Gdyni

dr hab. arch. Bolesław Stelmach, 9 września, VIII Weekend Architektury

arch. Cezary Bednarski - prelekcja 9 września, VIII Weekend Architektury

Prelekcja Moniki Arczyńskiej (A2P2) - 9 września, VIII Weekend Architektury

 fotografie: Przemysław Kozłowski/Agencja Rozwoju Gdyni